Κοινωνία

Οι Μόριες που δεν θέλουμε να ξέρουμε

Η Εφημερίδα των Συντακτών

«Χωρίς δεσμούς με τους δικούς του, ο ξένος αισθάνεται “ολότελα ελεύθερος”. Η απόλυτη μορφή αυτής της ελευθερίας έχει όμως όνομα: μοναξιά […] Η ελεύθερη μοναξιά, γεμάτη από τη στέρηση των άλλων, καταστρέφει, όπως και η έλλειψη βαρύτητας των αστροναυτών, μύες, κόκαλα, αίμα. Διαθέσιμος, ελεύθερος απ’ όλα, ο ξένος δεν έχει τίποτα, δεν είναι τίποτα».

Αυτό γράφει η Γαλλίδα ψυχαναλύτρια Τζούλια Κρίστεβα στο συγκλονιστικό βιβλίο της «Ξένοι μέσα στον εαυτό μας», εκδόσεις Scripta. Το δίλημμα λοιπόν για τον «ξένο» δεν είναι «να έχεις ή να είσαι», γιατί ούτε «έχει» ούτε «είναι». Η «αβάσταχτη ελαφρότητά» του τον κάνει μια σκιά χωρίς υλική υπόσταση, σχεδόν αόρατο. Ενα ον που οι περισσότεροι δεν θα ήθελαν να βλέπουν, αλλά που, παρ’ όλα αυτά, είναι εκεί.

Μας υπενθυμίζει την ευθραυστότητα της ανθρώπινη ύπαρξης, το αβέβαιο της σημερινής μας κατάστασης, τη δυνητική μας θέση σ’ έναν κόσμο αστάθειας και γενικευμένης ανασφάλειας. Ο «άλλος» που είμαι εγώ.

Εάν το Πανοπτικόν είναι η τεχνική υλοποίηση της επιτήρησης και του ελέγχου, οι Μόριες είναι το ακόμα χειρότερο: η φυλακή με τους τρόφιμους που δεν θέλουμε να βλέπουμε, το στρατόπεδο που γίνεται αόρατο και που φωτίζεται και μετατρέπεται σε ορατό μόνο σε στιγμές ύστατης απελπισίας, φωτιάς και καταστροφής.

Αυτή η αποστροφή για τις φυλακές ψυχών είναι το κατάλοιπο και το αντίτιμο της ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας, η οποία, αφού φυλάκισε τους λαούς στον τόπο τους με ρόλο δεσμοφύλακα, τώρα τους φυλακίζει και στην Ευρώπη. Ανθρωποι ξένοι εκεί, ξένοι και εδώ.

Οπως λέει η καθηγήτρια Δικαίου και ακτιβίστρια για τα δικαιώματα των μεταναστών, Daniele Lochak, «ο ξένος ανάγεται σ’ ένα παθητικό αντικείμενο: οι ξένοι δεν ψηφίζουν ούτε συμμετέχουν στο κράτος ούτε στο Κοινοβούλιο ούτε στην κυβέρνηση, είναι αλλοτριωμένοι όσον αφορά τη νομική και την πολιτική τάξη, αλλά και ως προς το σύνολο των θεσμών της κοινωνίας μέσα στην οποία ζουν».

Η απάντηση στο προσφυγικό-μεταναστευτικό σήμερα είναι μία: αποτροπή, καταστολή, εγκλεισμός. Το συγκεκριμένο φαινόμενο τρέφει διεθνώς την ακροδεξιά και τις θεωρίες της «λευκής ανωτερότητας», δηλαδή τον φασισμό και τον ρατσισμό. Ο Τραμπ, ο Κουρτς, ο Ορμπαν, η Λεπέν, ο Σαλβίνι, ο Μιχαλολιάκος και ορισμένοι στη Ν.Δ. είναι παραλλαγές στο ίδιο θέμα: «Κρατήστε έξω τους βαρβάρους».

Βέβαια, ο αστικός πολιτισμός και η οικονομία της αγοράς δεν χρειάζονται τους «βαρβάρους» για να πέσουν, αφού το σκουλήκι προϋπήρχε εδώ και αιώνες μέσα στο μήλο. Πλέον είναι ένας σάπιος καρπός, φαγωμένος από τα μέσα. Ο καρπός αυτός δηλητηριάζει καθημερινά τους πολίτες με μισανθρωπισμό, ιδιοτέλεια, αρπακτικότητα, επιθετικότητα και ατομικισμό.

Η λογική που αποδέχονται ουσιαστικά οι ελληνικές κυβερνήσεις και που επιβάλλουν οι ισχυροί της Ευρώπης είναι ότι οι πρώτες «νοικιάζουν» στους δεύτερους αποθήκες ψυχών, προκειμένου οι πρόσφυγες και οι μετανάστες να παραμένουν αόρατοι στις χώρες που περισσότερο ευθύνονται για το πρόβλημα.

Στην εποχή του ο Μαρξ έλεγε ότι η εργατική τάξη των αποικιοκρατικών χωρών δεν θα απελευθερωθεί εάν δεν απελευθερωθεί η εργατική τάξη των αποικιοκρατούμενων. Σήμερα δεν μπορεί να υπάρξει κανενός είδους ελευθερία εάν δεν αντιμετωπιστεί ανθρωπιστικά το προσφυγικό-μεταναστευτικό και εάν, ταυτόχρονα, δεν οδηγηθούν στον σκουπιδοτενεκέ της Ιστορίας οι ρατσιστές και ακροδεξιοί που μολύνουν τον κόσμο με την παρουσία τους και μόνο.


Πηγή