Κοινωνία

Πυκνό δίχτυ για τη στήριξη της οικογένειας

Η Εφημερίδα των Συντακτών

Το δημογραφικό πρόβλημα μοιάζει με την κλιματική κρίση: εξελίσσεται μπροστά στα μάτια μας και παρότι όλοι οι δείκτες πιστοποιούν ότι βαίνει επιδεινούμενο, τουλάχιστον στη χώρα μας απουσιάζει από τον δημόσιο διάλογο. Αλλά και όταν γίνεται συζήτηση, αυτή εξαντλείται σε ρηχές διαπιστώσεις και ευχολόγια, ενώ οι μέχρι τώρα πολιτικές για την αντιμετώπισή του ήταν αποσπασματικές.

Παγκοσμίως ο πληθυσμός γερνά, με την Ευρώπη να αποτελεί κυριολεκτικά την πιο γηραιά ήπειρο. Η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση. Η χώρα μας είναι μια από τις 10 οικονομίες με τον χαμηλότερο αριθμό γεννήσεων. Η κατάσταση χειροτέρεψε στη δεκαετία της οικονομικής κρίσης και από το 2011 και μετά καταγράφεται σταθερά συρρίκνωση του πληθυσμού. Αν δεν ανακοπεί η τάση, το 2035 -σε δεκαπέντε χρόνια από σήμερα- σχεδόν 1 στους τρεις κατοίκους της Ελλάδας θα είναι πάνω από 65 και οι κάτω των 18 θα αποτελούν μόλις το 14,2% του πληθυσμού της χώρας. Μέχρι το 2050 -σύμφωνα με το μεσαίο σενάριο- θα έχουμε μείνει 8,8 εκατομμύρια, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τον δυναμισμό της οικονομίας, το κοινωνικό κράτος και το ασφαλιστικό μας σύστημα.

Η πτώση του δείκτη γεννήσεων συνδέεται ευθέως με το ασφαλιστικό σύστημα, διότι μείωση των γεννήσεων και παράλληλα γήρανση του πληθυσμού σημαίνει ότι μειώνεται το εργατικό δυναμικό και αυξάνονται οι συνταξιούχοι. Αυτές είναι οι δύο παράλληλες τάσεις που απειλούν τη βιωσιμότητα του συστήματος. Σε αυτές τις συνθήκες, μια σύγχρονη δημογραφική πολιτική είναι περισσότερο από αναγκαία, είναι επείγουσα.

Η κυβέρνηση πιστεύει ότι μια συνεκτική πολιτική για τη στήριξη της ελληνικής οικογένειας αποτελεί εργαλείο εθνικής επιβίωσης. Το είχε πει προεκλογικά ο Κυριάκος Μητσοτάκης, γίνεται πράξη με δέσμη κινήτρων για τα νέα ζευγάρια προκειμένου να δημιουργήσουν οικογένεια και με πρόσθετες διευκολύνσεις για την ανατροφή των παιδιών τους.

Στην αιχμή της νέας στρατηγικής για την ανάσχεση της υπογεννητικότητας είναι το επίδομα των 2.000 ευρώ, το οποίο πρώτη φορά θεσπίζεται και θα χορηγείται στο εξής για κάθε παιδί που γεννιέται στην Ελλάδα. Το νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων που ψηφίζεται στις αρχές της ερχόμενης εβδομάδας από τη Βουλή, προβλέπει την οριζόντια και σχεδόν καθολική χορήγηση του επιδόματος, με μόνα κριτήρια το ύψος του εισοδήματος και τη -μόνιμη και νόμιμη- διαμονή στη χώρα. Εξαιρείται μόλις το 1% των εισοδημάτων, το πιο εύπορο τμήμα του πληθυσμού.

Πρόσβαση στο επίδομα θα έχουν μονογονεϊκές οικογένειες με ή δίχως άλλο ανήλικο παιδί, ζευγάρια χωρίς παιδιά αλλά και ήδη πολύτεκνες οικογένειες. Το επίδομα χορηγείται στους δικαιούχους που διαμένουν στην Ελλάδα και έχουν την ιδιότητα του Ελληνα πολίτη ή στους ομογενείς που διαθέτουν Ειδικό Δελτίο Ταυτότητας Ομογενούς ή σε πολίτες κράτους- μέλους της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Πολίτες τρίτης χώρας για να λάβουν το επίδομα θα πρέπει να αποδείξουν ότι διαμένουν στην Ελλάδα τα τελευταία δώδεκα χρόνια πριν από τη γέννηση του παιδιού.

Το επίδομα γέννησης συνιστά ένα από τα στοχευμένα μέτρα δημογραφικής πολιτικής και στήριξης της οικογένειας. Ορισμένα προηγήθηκαν, όπως η υπαγωγή στον χαμηλό συντελεστή ΦΠΑ όλων των βρεφικών και ειδών πρώτης ανάγκης για τις νέες μητέρες και η προσαύξηση κατά 1.000 ευρώ του αφορολόγητου ορίου για κάθε παιδί ανεξαρτήτως του αριθμού των ανήλικων τέκνων.

Οι παρεμβάσεις δεν σταματούν εδώ. Κάθε οικογένεια που δεν βρίσκει θέση για το παιδί της σε δημοτικό παιδικό σταθμό, θα λαμβάνει ενίσχυση, μέσω κουπονιού, 180 ευρώ τον μήνα για 10 μήνες τον χρόνο, προκειμένου να επιλέγει εκείνη τον βρεφονηπιακό σταθμό της επιλογής της. Εξετάζεται μάλιστα η δυνατότητα από τον Σεπτέμβριο να ενταχθούν στο πρόγραμμα και παιδιά με μητέρες δημοσίους ή δημοτικούς υπαλλήλους.

Παράλληλα, με το υπό ψήφιση νομοσχέδιο διευκολύνεται η πρόσβαση των δήμων της χώρας σε χρηματοδότηση για τη λειτουργία περισσότερων βρεφονηπιακών σταθμών. Ενώ με την καθολική εφαρμογή της υποχρεωτικής δίχρονης προσχολικής εκπαίδευσης σε όλους τους δήμους, ελευθερώνονται θέσεις στους δημοτικούς παιδικούς σταθμούς για να δεχθούν μικρότερα σε ηλικία παιδιά.

Πρόσθετη μέριμνα λαμβάνεται για τις οικογένειες που έχουν να αντιμετωπίσουν τις δυσμενείς συνθήκες των ορεινών και οικονομικά μειονεκτικών περιοχών. Θεσπίζεται το αφορολόγητο και ακατάσχετο της ενίσχυσης που παίρνουν ώστε να ελαφρυνθούν από τα βαρύτερα έξοδα διαβίωσης. Ενώ ένα νέο πρόγραμμα «κοινωνικής κατοικίας» για τα νέα ζευγάρια που ξεκινούν τώρα τη ζωή τους σύντομα θα τεθεί σε εφαρμογή.

Προφανώς, η αντιμετώπιση της υπογεννητικότητας και των καταλυτικών οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεών της που υπονομεύουν τις δημογραφικές προοπτικές, απαιτούν θετικά και έξυπνα μέτρα πολιτικής, σημαντικούς πόρους, επιμονή και συνέπεια στην εφαρμογή πολιτικών ανάσχεσης των ανησυχητικών πληθυσμιακών τάσεων. Σίγουρα, πάντως, δεν αντιμετωπίζονται με διχαστικές σταυροφορίες που έμμεσα προπαγανδίζουν την περιστολή του δικαιώματος των γυναικών να επιλέξουν τη μητρότητα, όπως έγινε πρόσφατα, με αντιαισθητικά πρωτοσέλιδα και αντιεπιστημονικές αφίσες.

 *υφυπουργός στον πρωθυπουργό


Πηγή